اختراع لوکوموتیو

افتتاح رسمی خط آهن در دنیا با برگزاری مسابقه ای بی نظیر همراه شد. در این مسابقه قرار بود مخترعین لوکوموتیو، لوکوموتیوهای خود را یکی پس از دیگری وارد ریل کنند. با پذیرفتن اینکه فقط لوکوموتیوهایی حق شرکت دارند که بیش از 6 تن وزن نداشته باشند و در عین حال بتوانند 20 تن بار را با حداقل سرعت 16 کیلومتر در ساعت حمل کنند. در این مسابقه ی تاریخی 4 لوکوموتیو شرکت کردند که از این بین، دو تای آنها حق شرکت در مسابقه را پیدا نکردند و لوکوموتیو سوم هم هنوز حرکت نکرده، لوله هایش از هم در رفت و فقط لوکوموتیو آقای استیفنس بود که توانست با 4هزار و 320 کیلو وزن با سرعت 26 کیلومتر در ساعت حرکت کند. اختراع این معدنکار انگلیسی در آن زمان لقب موشک گرفت. گرچه مردم آن زمان که کلاً در عالم خوشی بودند و زیاد با اختراعات عجیب و غریب میانه ای نداشتند، لوکوموتیو را یک اختراع شیطانی می دانستند. آنها تحت تأثیر سیاستمداران فیلسوف مآب می گفتند: صدای عبور لوکوموتیو محصول مزارع را کم می کند، باعث می شود مرغ ها تخم نگذارند و زنان حامله سقط جنین کنند! ولی به هر حال خبر این اختراع خیلی سریع در سراسر جهان پیچید و سایر کشورها نظیر بلژیک، آلمان، اسپانیا و فرانسه شبکه راه آهن را وارد زندگی خود کردند.

 

گسترش شبکه راه آهن در سراسر دنیا همزمان شده بود با سلسله خوشحال قاجار و دوران پادشاهی ناصرالدین شاه در ایران. این شاه قاجار که کلاً از کلمه امتیاز خوش اش می آمد و هر چیزی را که می شد واگذار می کرد، از خیر خطوط راه آهن هم نگذشت و 3بار امتیاز آن را دست به دست کرد. اولین بار امتیاز احداث خط آهن در ایران به انگلیسی ها و سپس به روسیه واگذار شد. اما چون ناصرالدین شاه دید این دو کشور قلدر از شمال و جنوب کشور را قیچی خواهند کرد، تصمیم گرفت امتیاز هر دو را لغو کند و امتیاز را به دولت آلمان که در آن زمان توسط بیسمارک رهبری می شد، واگذار کند. ولی به عللی این امتیاز هم به مرحله ی عمل نرسید تا اینکه مسیو بواتال، امتیاز احداث ساختمان خط آهن را در زمان رضا شاه گرفت و بعد همان امتیاز را به یک شرکت بلژیکی فروخت و این شرکت با سرمایه ی 2میلیون فرانک دست به کار ساخت راه آهن شد. بعداً رضا شاه قانون انحصار قند و شکر و چای را از تصویب مجلس گذراند که به موجب این قانون، مقرر شد به ازای هر سه کیلو قند و شکر که به ایران وارد می شود، 2ریال و از هر سه کیلو چای، 6ریال جهت هزینه ی ساختمان راه آهن دریافت شود. بعد از این قانون و تلاش هایی که صورت گرفت، در تاریخ 9 خرداد 1317، راه آهن سراسری ایران از شمال تا جنوب احداث شد.

اولین مسیر راه آهن سراسری ایران با یک هزار و 394 کیلومتر طول و یک هزار و 435 میلی متر عرض در 90 ایستگاه دایر شد. مهم ترین پل خط آهن ایران، پل ورسک است که از شاهکارهای صنعت پل سازی دنیا به حساب می آید.

 

همشهری جوان-شماره ۱۶۸